Industrieel design zit overal om je heen, van de stoel waarop je zit tot de telefoon in je hand. Toch staan de meeste mensen er zelden bij stil hoe die producten tot stand komen. Achter elk voorwerp schuilt een ontwerper die heeft nagedacht over vorm, gebruik en beleving. Dat proces is veel complexer dan het lijkt.
Wat een productontwerper precies doet
Een productontwerper bedenkt niet alleen hoe iets eruitziet, maar ook hoe het werkt en hoe mensen het gebruiken. Neem een waterkoker: de vorm moet aantrekkelijk zijn, het handvat prettig in de hand liggen en het product veilig zijn bij hoge temperaturen. Al die eisen komen samen in één ontwerp. De ontwerper maakt schetsen, bouwt modellen en test of het product in de praktijk goed werkt. Pas als alles klopt, gaat het naar de fabriek. Industrieel ontwerpen is dus een combinatie van creativiteit en technische kennis.
De geschiedenis van productdesign in het kort
Vroeger werden producten met de hand gemaakt door vaklieden. Elk stuk was uniek en kostte veel tijd. Door de opkomst van fabrieken in de negentiende eeuw veranderde dat. Opeens konden producten in grote aantallen worden gemaakt. Daarmee ontstond ook de behoefte aan ontwerpers die producten geschikt maakten voor massaproductie. In de twintigste eeuw groeide het vak verder. Stromingen zoals het Bauhaus in Duitsland combineerden kunst en ambacht met industrie. De gedachte was dat goede vorm en goede functie bij elkaar horen. Die visie is nog steeds merkbaar in moderne productvormgeving.
Duurzaamheid speelt een steeds grotere rol
Tegenwoordig denken ontwerpers niet alleen aan het product zelf, maar ook aan wat er daarna gebeurt. Een product dat snel kapot gaat of moeilijk te recyclen is, legt een zware last op het milieu. Daarom kiezen steeds meer ontwerpers voor materialen die lang meegaan of eenvoudig te hergebruiken zijn. Sommige bedrijven ontwerpen producten die volledig uit elkaar gehaald kunnen worden, zodat de onderdelen een nieuw leven krijgen. Dit wordt circulair ontwerpen genoemd. Het is een aanpak waarbij het hele leven van een product wordt meegenomen in de ontwerpkeuzes, van grondstof tot einde gebruik.
Studeren en werken in de wereld van design
Wie wil leren ontwerpen, kan terecht bij een aantal Nederlandse opleidingen. Aan de Technische Universiteit Eindhoven bestaat een bekende bacheloropleiding die technologie en creativiteit combineert. Studenten werken er aan interactieve producten en systemen die het dagelijks leven aangenamer maken. Ze leren zowel denken als maken, wat betekent dat ze ideeën ook echt uitvoeren en testen. Naast universiteiten bieden hogescholen vergelijkbare opleidingen aan. Na het afstuderen werken ontwerpers bij productiebedrijven, designbureaus of als zelfstandig ontwerper. Het werkveld is breed: van medische hulpmiddelen tot meubels en van verpakkingen tot speelgoed.
Veelgestelde vragen over industrieel design
Wat is het verschil tussen industrieel design en grafisch design?
Industrieel design richt zich op fysieke producten, zoals meubels, apparaten en gereedschap. Grafisch design gaat over visuele communicatie, zoals logo’s, posters en websites. Bij industrieel ontwerpen speelt de driedimensionale vorm een grote rol, terwijl grafisch design vooral tweedimensionaal is.
Welke vaardigheden heeft een productontwerper nodig?
Een productontwerper heeft zowel technische als creatieve vaardigheden nodig. Denk aan het kunnen maken van schetsen en modellen, kennis van materialen en productieprocessen, en inzicht in hoe mensen producten gebruiken. Ook is het belangrijk om goed te kunnen samenwerken, want ontwerpers werken vaak in teams met ingenieurs en marketeers.
Hoe lang duurt een bacheloropleiding industrial design?
Een bacheloropleiding industrial design duurt in Nederland drie jaar aan een hogeschool en vier jaar aan een universiteit. Na de bachelor is het mogelijk om door te studeren met een masteropleiding, die gewoonlijk één of twee jaar extra duurt.
Zijn er bekende Nederlandse productontwerpers?
Nederland heeft een sterke traditie op het gebied van productvormgeving. Ontwerpers als Hella Jongerius en Marcel Wanders zijn internationaal bekend. Zij hebben meubels, gebruiksvoorwerpen en interieurs ontworpen voor grote merken wereldwijd. Ook het merk Philips heeft een lange geschiedenis in industrieel ontwerpen en werkt al tientallen jaren samen met vooraanstaande ontwerpers.
