Televisie is al tientallen jaren een vast onderdeel van het dagelijks leven. Bijna elk huishouden heeft er een, en toch verandert de manier waarop we ernaar kijken steeds sneller. Vroeger zaten gezinnen samen op een vaste tijd voor het toestel om het nieuws of een populair programma te zien. Nu bepaalt iedereen zelf wanneer en wat er op het scherm verschijnt. Die verandering gaat verder dan je misschien denkt.
De geschiedenis van het beeldscherm in de huiskamer
De eerste tv-uitzendingen in Nederland vonden plaats in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Het toestel was toen een groot, zwaar meubel met een klein, rond scherm dat alleen zwart-witbeelden liet zien. Kleurtelevisie werd pas in 1967 in Nederland geïntroduceerd. Daarna ging het snel: het scherm werd groter, het beeld scherper en het toestel lichter. In de jaren negentig verscheen de flatscreen monitor, en begin deze eeuw werden de eerste plasmaschermen en lcd-schermen betaalbaar voor gewone huishoudens. Nu hangen er dunne panelen aan de muur met een beeldkwaliteit die vroeger onvoorstelbaar was. Een moderne 4K scherm toont vier keer zoveel pixels als een full-hd toestel, wat zorgt voor een scherper en gedetailleerder beeld.
Streamingdiensten veranderen het kijkgedrag
Lange tijd was lineair kijken de norm: je keek wat de zender op dat moment uitzond. Dat is sterk veranderd door de opkomst van streamingdiensten. Platformen zoals Netflix, Disney+ en Videoland bieden grote bibliotheken met series, films en documentaires aan. Kijkers kiezen zelf wat ze zien en wanneer ze het zien. Dit gedrag heet ook wel on-demand kijken. Uit onderzoek van het Commissariaat voor de Media bleek dat Nederlanders al meer tijd besteden aan streamingdiensten dan aan traditionele zenders. Toch verdwijnt live televisie niet zomaar: voor grote sportevenementen, nieuws en actualiteitenrubrieken schakelen veel mensen nog altijd massaal in op vaste zenders. Beide vormen van kijken bestaan dus gewoon naast elkaar.
Smart-tv en de verbinding met het internet
Een groot deel van de nieuwe toestellen is een zogenoemde smart-tv. Dit is een scherm dat direct verbinding maakt met het internet, zodat je er apps op kunt gebruiken, kunt streamen en zelfs kunt videobellen. Fabrikanten zoals Samsung, LG en Philips bouwen hun eigen besturingssystemen in, maar ook Google TV en Android TV zijn populaire platformen. Via zo’n slim toestel heb je toegang tot streamingdiensten, YouTube, webbrowsers en soms zelfs spraakbediening. Je hoeft dus geen aparte mediaspeler aan te sluiten. Wel is het verstandig om bewust om te gaan met de privacyinstellingen, want smart-tv’s verzamelen gegevens over jouw kijkgedrag. Door de instellingen goed te bekijken, houd je zelf meer controle over welke informatie wordt gedeeld.
Waar je op let bij de aanschaf van een nieuw toestel
Bij het kiezen van een nieuw scherm spelen meerdere factoren een rol. De schermgrootte is een belangrijk startpunt: een toestel van 55 inch past goed in een gemiddelde woonkamer, maar voor een kleinere ruimte is een compacter formaat prettiger. Naast de afmeting is de beeldtechnologie van belang. OLED-schermen geven elk pixel afzonderlijk licht en bieden daardoor diepe zwartwaarden en een hoog contrast. QLED-schermen van Samsung gebruiken een andere technologie met een lcd-paneel en quantumdots, wat zorgt voor felle kleuren en hoge helderheid. Beide technieken hebben hun voor- en nadelen, afhankelijk van de ruimte en het gebruik. Verder is het goed om te letten op het aantal HDMI-aansluitingen, de ondersteuning voor HDR en de geluidskwaliteit van de ingebouwde luidsprekers. Veel mensen kiezen ook voor een extra soundbar om het geluid te verbeteren, omdat dunne schermen fysiek weinig ruimte bieden voor goede speakers.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen OLED en QLED?
OLED en QLED zijn twee verschillende beeldtechnieken. Een OLED-scherm heeft pixels die zelf licht geven en zich volledig kunnen uitschakelen, wat zorgt voor diep zwart en veel contrast. Een QLED-scherm gebruikt een lcd-paneel met een extra laag van kleine kristallen die het licht versterken. QLED-schermen zijn vaak helderder, wat handig is in een lichte kamer. OLED-schermen presteren beter in donkere omstandigheden.
Hoeveel jaar gaat een moderne televisie gemiddeld mee?
Een moderne televisie gaat gemiddeld zo’n zeven tot tien jaar mee bij normaal gebruik. OLED-schermen verliezen na verloop van tijd iets aan helderheid, maar dit is bij gewoon dagelijks gebruik nauwelijks merkbaar. De levensduur hangt ook af van hoe lang het toestel per dag aanstaat.
Heeft een smart-tv altijd een internetverbinding nodig?
Een smart-tv werkt ook zonder internetverbinding, maar dan kun je geen gebruik maken van streamingdiensten, apps of software-updates. Voor gewone tv-ontvangst via de kabel, satelliet of antenne is geen internetverbinding nodig. De slimme functies zijn alleen beschikbaar als het toestel online is.
Wat betekent HDR bij een televisie?
HDR staat voor High Dynamic Range. Dit is een techniek die zorgt voor een groter verschil tussen de lichtste en donkerste delen van het beeld. Kleuren zien er daardoor levendiger en gedetailleerder uit. Niet alle HDR-formaten zijn hetzelfde: HDR10, Dolby Vision en HLG zijn veelgebruikte varianten, en niet elk toestel ondersteunt ze allemaal.
